Change the World – Teach Music
Bạn có tập luyện Thị Tấu bao giờ chưa? Nếu chưa, bài viết này là dành cho bạn…
Thị Tấu (sight – reading) là một phần thi có trong các chứng chỉ Âm nhạc quốc tế, trong đó nổi bật nhất là ABRSM. Thị Tấu được Wikipedia định nghĩa là: Người chơi phải có thể đọc và chơi ngay một bản nhạc chưa từng biết ngay trên nhạc cụ.
Tuy rằng đây là một kỹ năng quan trọng nhưng trên thực tế lại có rất ít nơi đào tạo kỹ năng Thị Tấu cho học viên.
Có thể nói rằng, việc học Piano ngày nay trở nên rất thuận tiện.
Chỉ cần một chiếc điện thoại kết nối internet là có thể tìm hàng ngàn video hướng dẫn với vô số giáo trình miễn phí. Nhiều bạn trẻ đã bắt đầu hành trình âm nhạc như thế, rất hào hứng để tự do và khám phá. Tải nhiều app về cứ tự dặn lòng: “Mình sẽ kiên trì học cho đến cùng!”
Nhưng sáu tháng rồi một năm trôi qua. Sau khi những cảm xúc háo hức đã dần tan biến. Bạn nhận ra mọi thứ dường như đang dậm chân tại chỗ và dường như, dường như những bước đi của bạn đang chậm lại và rồi dừng hẳn.
Có một điều mình quan sát trong những năm dạy và học Piano: Người ta không bỏ Piano vì không có năng khiếu. Người ta bỏ vì… chán.
Chán vì bài tập lặp đi lặp lại. Chán vì tập mãi mà không thấy tiến bộ. Chán vì mỗi buổi ngồi xuống đàn giống như đang “hoàn thành nhiệm vụ” chứ không phải đang thưởng thức âm nhạc.
Và rồi những giờ tập luyện thưa dần. Kết quả không tiến triển. Niềm tin giảm xuống. Cuối cùng, một ý nghĩ vang lên: “Chắc mình không hợp để học chơi Piano…”
Cách đây vài hôm, mình có nói chuyện với một bạn học viên về việc bạn ấy gặp khó khăn trong việc cảm nhịp. Sau một vài câu hỏi rất đơn giản, mình nhận ra vấn đề không nằm ở khả năng, mà nằm ở cách bạn ấy đã tiếp cận âm nhạc.
Bạn dành rất nhiều thời gian để tập Piano, nhưng lại gần như bỏ quên việc nuôi dưỡng “tính nhạc” bên trong bạn. Và khi “bản thể âm nhạc” không được chăm sóc, thì dù ngón tay có luyện bao nhiêu đi nữa, âm nhạc được chơi ra vẫn sẽ cứ thiếu một điều gì đó…rất khó lý giải.
Có khi nào bạn tự học Piano một thời gian mà vẫn thấy mình càng chơi càng khó, càng thiếu tự tin?
Rất có thể vấn đề không nằm ở chuyện bạn “chưa đủ tốt”, mà ở chỗ bạn chưa thật sự nắm vững những kỹ thuật nền tảng của chơi Piano. Nhiều người tự học Piano thường quá chú trọng vào những bản nhạc mình yêu thích, cố gắng để chơi cho đúng nốt, đúng nhịp. Nhưng vì thiếu nền móng kỹ thuật nên càng chơi lại càng căng thẳng và cuối cùng rất dễ rơi vào cảm giác chán nản rồi bỏ dở.
Một trong những nguyên nhân khiến giáo viên Piano ngại dạy ứng tác ngẫu hứng (Improvisation), đó là ngay cả chính họ cũng không đủ tự tin để nói rằng họ có thể ứng tác.
Ngay cả mình cũng vậy. Lần đầu tiên lên sân khấu chơi với học sinh, mình đã run chết khiếp. Đó là một bản song tấu không có sheet nhạc, và mình bắt buộc phải hoàn toàn ứng tác tất cả những gì mình sẽ chơi. Rất may mắn, trong buổi tối hôm đó, mọi thứ đã diễn ra mượt mà theo đúng dòng chảy của âm nhạc.
“Em phải hát lên nếu em muốn chơi Piano” là một câu nói rất nổi tiếng của Chopin dành cho học sinh của ông.
Đúng là như vậy, Chopin – một trong những nghệ sĩ piano tuyệt vời mọi thời đại đã nhắc học sinh phải hát nếu như họ thật sự muốn chơi Piano. Và dưới góc độ là một người học chơi Piano đã nhiều năm, mình tin rằng để có thể tạo ra tiếng đàn hay và thực sự cảm nhận âm nhạc một cách trọn vẹn, thì không gì khác hơn chính là phải bắt đầu từ việc luyện tập với giọng hát.
“Tôi vẫn không hiểu làm sao người ta có thể học piano online…!”
Đó là phản ứng của một người bạn Đức khi nghe mình chia sẻ về công việc dạy piano trực tuyến. Bà ấy lắc đầu, thở dài, rồi nhìn mình với vẻ vừa ngạc nhiên nhưng cũng vừa bất lực.
Dễ hiểu thôi bởi vì nếu nói về học piano online, có lẽ người ta dễ hình dung đến những thứ như lý thuyết âm nhạc, đọc nốt…vv…Những điều đó, dù ít hay nhiều, vẫn có thể truyền đạt bằng lời nói, hình ảnh, hay tài liệu. Nhưng kỹ thuật Piano thì khác. Đây không phải là thứ chỉ cần nghe giải thích là hiểu. Và thử thách lớn nhất của việc dạy kỹ thuật online nằm ở chỗ: giáo viên phải giúp học sinh cảm nhận được tất cả những điều đó, ngay cả khi họ không thể trực tiếp chạm vào học sinh.
Lúc còn là một nhạc sinh, mình thường ít quan tâm đến cảm nhận cá nhân. Đi học thì chỉ biết cắm cúi tập luyện những gì thầy cô đã giao sẵn. Không biết bản thân yêu thích cái gì, không biết thế mạnh của mình là gì và ngay cả con đường âm nhạc mà mình sẽ theo đuổi cũng không hề biết.
Và đó chính là một lỗ hổng rất lớn đã khiến việc chơi đàn của mình bị tuột lại so với mọi người.
NGƯỜI VIỆT CÓ CẦN “GIEN” ĐỂ NGHE NHẠC CỔ ĐIỂN?
Từ ngày bước chân đến trời Âu, có 2 lần mình được ngồi nghe nhạc cổ điển được trực tiếp chơi bởi những nghệ sỹ phương Tây. Một là “Le quattro stagioni” của Antonio Vivaldi (hình bên dưới bài viết được mình chụp từ ghế khán giả) và hai là “Goldberg Variations” của J.S.Bach.
Âm nhạc tuyệt đẹp với kỹ thuật tinh xảo đến tuyệt vời dưới những ngón tay được đào tạo chuyên nghiệp có thể thật sự khiến những người nghe khó tính nhất cũng phải cảm thấy rưng rưng hàng mi.